“หอนอกหรือหอใน?” เมื่อที่พักของนิสิตจุฬาฯ ไม่ใช่แค่เรื่องระยะทาง แต่คือภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มสูงขึ้นทุกปี
การเลือกที่พักสำหรับนิสิตจุฬาฯ เป็นการคำนวณต้นทุนการใช้ชีวิตในเมืองหลวงที่ทุกอย่างแพงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งค่าเช่า ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายรายวัน ทุกครั้งที่เปิดเทอม คำถามอย่าง “จะอยู่หอในหรือหอนอกดี” ยังคงเป็นคำถามใหญ่สำหรับนิสิตใหม่อยู่เสมอ เพราะหอพักในมหาวิทยาลัยส่วนใหญ่มีราคาถูกกว่าหอพักที่อยู่นอกมหาวิทยาลัย อีกทั้งยังเดินทางสะดวก เนื่องจากหอพักมักจะอยู่ในรั้วมหาวิทยาลัย แต่ก็ต้องแลกมาด้วยกฎระเบียบ ความเป็นส่วนตัว และจำนวนห้องที่จำกัด ในขณะที่หอพักนอกมหาวิทยาลัย หรือหอนอก มีพื้นที่ให้นิสิตได้เลือกชีวิตแบบอิสระมากขึ้น แต่มีภาระค่าเช่าที่สูงขึ้น และต้นทุนแฝงอย่างเวลาและค่าเดินทาง ดังนั้นสำหรับนิสิตคนหนึ่ง หอพักที่เหมาะสมอาจไม่ได้หมายถึงหอพักที่ถูกที่สุดหรือใกล้ที่สุด แต่เป็นหอพักที่ทำให้ต้นทุนทั้งหมดของการใช้ชีวิตอยู่ในระดับที่ตัวเองและครอบครัวรับไหว
ข้อมูลจากสำนักงานหอพักนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี พ.ศ. 2569 ระบุว่า หอพักภายในมหาวิทยาลัยมีค่า-ธรรมเนียมหอพักเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1,800–3,500 บาทต่อเดือน หรือหอพักมหาวิทยาลัยอื่นคิดค่าธรรมเนียมต่อภาคการศึกษา เฉลี่ยอยู่ที่ 2,250-5,500 บาทต่อภาคการศึกษา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทหอพักและลักษณะห้องพัก อย่างไรก็ดีตัวเลขนี้ยังคงต่ำกว่าค่าเช่าที่พักภายนอกมหาวิทยาลัยที่มีค่าเช่าต่อเดือนเริ่มต้นอยู่ที่ 6,000 บาท
ปัจจุบัน ข้อมูลจากปี พ.ศ. 2569 หอพักนิสิตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีจำนวนทั้งหมด 1,531 ห้อง สามารถรองรับทั้งนิสิตชายและหญิงเข้าพัก ได้รวมทั้งสิ้น 3,807 คน อย่างไรก็ตาม จำนวนเตียงและจำนวนผู้เข้าพักสามารถเปลี่ยนแปลงตามรอบการรับสมัครและการย้ายเข้า–ออก และถึงแม้ตัวเลขดังกล่าวจะไม่ได้หมายความว่านิสิตทั้งหมดต้องการเข้าพักในหอใน แต่ด้วยจำนวนนิสิตปริญญาตรีที่มีมากกว่าสามหมื่นคน จะเห็นได้ว่าหอพักภายในมหาวิทยาลัยยังรองรับนิสิตได้เพียงบางส่วน และจำนวนที่พักที่มีอยู่จึงเป็นหนึ่งในข้อจำกัดของการเข้าถึงหอใน ในปี พ.ศ. 2566 รองอธิการบดีด้านการพัฒนานิสิต จุฬาฯ ในขณะนั้น เปิดเผยว่า จากการพัฒนาด้านการศึกษาของจุฬาฯ ทำให้มีจำนวนนิสิตจุฬาฯ เพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ที่พักภายในมหาวิทยาลัยหรือ “หอใน” ไม่เพียงพอต่อความต้องการที่พักของนิสิตที่เพิ่มมากขึ้น จึงเกิดความพยายามในการพัฒนาโครงการหอพัก U 33 ที่สามารถรองรับนิสิตได้มากขึ้น ประกอบกับนิสิตที่พักหอในอยู่เดิมก็ประสงค์จะอยู่ต่อ ทางสำนักงานหอพักนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงจำเป็นต้องมีเกณฑ์การพิจารณาคะแนนหอพักเพื่อคัดเลือกนิสิตเข้าพักอาศัยต่อ
เมื่อหอในมีข้อจำกัดด้านจำนวนห้องพัก ตัวเลือกถัดมาจึงเป็นหอพัก อพาร์ตเมนต์ หรือคอนโดมิเนียมรอบมหาวิทยาลัย ซึ่งมีความหลากหลายมากกว่า แต่ราคาก็แตกต่างกันตามย่านที่ที่พักตั้งอยู่ ประเภทห้อง และสิ่งอำนวยความสะดวก ทีมงาน JN Plus ได้สำรวจข้อมูลจากแพลตฟอร์มเช่าที่พัก ที่ได้รวบรวมประกาศห้องพักจากพื้นที่รอบจุฬาฯ โดยการสำรวจนี้ เป็นข้อมูลจากประกาศที่พบในช่วงเวลาที่เก็บข้อมูล ณ ช่วงวันที่ 3-10 สิงหาคม พ.ศ.2569 ซึ่งไม่ใช่ค่าเฉลี่ยราคาที่พักทั้งหมดในพื้นที่ โดยคัดเฉพาะห้องขนาดประมาณ 16-20 ตร.ม. ที่มีเครื่องปรับอากาศและเฟอร์นิเจอร์พื้นฐาน เพื่อเปรียบเทียบช่วงราคาที่ประกาศในแต่ละช่วงเวลา พบว่า ค่าเช่าที่พักรอบจุฬาฯ มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ในรัศมีใกล้มหาวิทยาลัยและระบบขนส่งมวลชน โดยห้องพักหากย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2561 ค่าเช่าเฉลี่ยยังอยู่ที่ราว 5,000–6,500 บาทต่อเดือน แต่ในปี พ.ศ. 2569 ราคาค่าเช่าขยับขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 8,000–9,000 บาทต่อเดือน หรือเพิ่มขึ้นกว่า 30–40%
แนวโน้มดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของตลาดที่อยู่อาศัยในกรุงเทพฯ และปริมณฑล โดยข้อมูลล่าสุดจากศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์ (REIC) ระบุว่า ในไตรมาส 1 ปี 2569 ตลาดที่อยู่อาศัยกรุงเทพฯ–ปริมณฑลมีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านอุปสงค์และอุปทาน โดยพื้นที่กรุงเทพฯ ชั้นในและพื้นที่ตามแนวรถไฟฟ้าเป็นทำเลที่มีศักยภาพและมีความต้องการใช้ที่ดินสูง โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีระบบขนส่งมวลชนและจุดเชื่อมต่อหลายเส้นทาง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าการเพิ่มขึ้นของราคาที่ดินจะทำให้ค่าเช่าหอพักเพิ่มขึ้นในอัตราเดียวกัน แต่ช่วยให้เห็นบริบทเพิ่มเติมว่า หอพักรอบมหาวิทยาลัยกำลังตั้งอยู่ในตลาดที่ดินและที่อยู่อาศัยของเมืองซึ่งมีต้นทุนแตกต่างกันไปตามทำเล โดยเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ใกล้ระบบขนส่งมวลชนและแหล่งกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
จากการสำรวจพื้นที่โดยรอบจุฬาฯ สามารถแบ่งโซนที่นิสิตนิยมพักอาศัยออกเป็น 4 โซนหลัก ได้แก่ 1) โซนสามย่าน-สี่พระยา 2) โซนราชเทวี 3) โซนท่าพระ โดยแต่ละโซนมีปัจจัยต่าง ๆ ต่อการเลือกพักแตกต่างกันตามความต้องการและกำลังทรัพย์ของนิสิต ดังนี้
โซนสามย่าน–สี่พระยา–สะพานเหลือง โซนนี้ห้องพักมักจะมีขนาดเล็ก แต่เป็นพื้นที่ที่ได้รับความนิยมสูง เนื่องจากอยู่ในระยะที่เดินทางสะดวกสามารถเดินไป-กลับมหาวิทยาลัยไม่ไกลนัก หรือเชื่อมต่อกับ MRT สามย่านและถนนพระราม 4 โดยใช้เวลาประมาณ 5-10 นาที โดยมีค่าเช่าเริ่มตั้งแต่ 6,000 บาทไปจนถึงมากกว่า 15,000 บาทต่อเดือน อีกทั้งยังมีร้านอาหารที่เปิดให้บริการเกือบทั้งวัน อย่างไรก็ตาม การพักอาศัยในพื้นที่นี้ต้องแลกกับมลพิษทางเสียง เช่นเดียวกันกับโซนสวนหลวง-บรรทัดทอง โดย ฟ้า (นามสมมติ) นิสิตที่พักอาศัยอยู่ในบริเวณดังกล่าวเล่าว่า ตนเองอาศัยอยู่หอพักย่านบรรทัดทอง ซึ่งอยู่ถัดออกมาจากมหาวิทยาลัยในระยะ 1–2 กิโลเมตร มีค่าเช่าอยู่ที่ 9,500 บาทต่อเดือน โดยที่ยังไม่รวมค่าน้ำและค่าไฟ ห้องพักมีขนาดใหญ่ขึ้นและมีบรรยากาศรอบข้างเป็นชุมชน แต่จะมีเสียงรบกวนจากร้านอาหารและการจราจรยามค่ำคืน โดยเฉพาะช่วงดึก ๆ
ส่วนโซนราชเทวี–พญาไท–สนามกีฬา ซึ่งอยู่ห่างจากจุฬาฯ ออกไปประมาณ 2–3 กิโลเมตร เป็นอีกพื้นที่นิสิตนิยมไปเช่าหอพัก เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้า BTS มีค่าเช่าเฉลี่ยอยู่ที่ 6,500–20,000 บาทต่อเดือน แต่หากเลือกพักในโซนนี้จะมีต้นทุนที่เพิ่มขึ้นคือค่าเดินทางหากเดินทางด้วยรถมอเตอร์ไซด์รับจ้างไปกลับ จะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเฉลี่ยวันละ 80 บาท คิดเป็นประมาณ 1,600 บาทต่อเดือน
ในโซนที่ไกลออกไป คือ โซนท่าพระ ซึ่งอยู่ห่างจากมหาวิทยาลัยราว 5–6 กิโลเมตร ค่าเช่าอยู่ที่ 4,000–10,000 บาทต่อเดือน เหมาะกับนิสิตที่ต้องการประหยัดค่าเช่า แต่ต้องใช้เวลาในเวลาเดินทางนานขึ้นและอาจต้องต่อรถหลายต่อ แน่นอนว่าค่าเดินทางก็จะเพิ่มขึ้นด้วย เช่น ถ้าหอพักอยู่ในซอยต้องเสียค่ามอเตอร์ไซค์รับจ้าง รถสองแถว เพื่อมาต่อรถประจำทาง หรือรถไฟฟ้า ซึ่งมีค่าใช้จ่ายประมาณ 40-100 บาทต่อวัน เมื่อรวมค่าเดินทางเข้าไป ต้นทุนการอยู่อาศัยของนิสิตที่พักไกลมหาวิทยาลัยจะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
นอกจากค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นแล้ว สิ่งที่เพิ่มตามมาคือ เวลา นิสิตที่มีหอพักอยู่ไกลจากมหาวิทยาลัยต้องใช้เวลาในการเดินทางไปเรียนนานขึ้นตามระยะทาง ประเภทยานพาหนะที่ใช้ และแน่นอนว่าช่วงเวลาเร่งด่วนที่รถมักจะติด
มิกซ์ (นามสมมติ) นิสิตชั้นปีที่ 2 ที่เคยอยู่หอนอกก่อนย้ายมาอยู่หอใน เล่าว่า “ถ้าหออยู่ใกล้ เราไม่ต้องเผื่อเวลาเดินทางมาก แค่เดิน 5 นาทีถึงคณะ แต่พอไปอยู่หอไกลหน่อย ต้องเผื่อเวลาไป-กลับเกือบชั่วโมงต่อวัน” ซึ่งเวลาเดินทางไปกลับที่เพิ่มขึ้นนั้นส่งผลต่อคุณภาพชีวิต การเรียน และเวลาพักผ่อน ซึ่งมักไม่ถูกนำมาคิดรวมในสมการค่าใช้จ่าย
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการอยู่หอนอกแม้ค่าใช้จ่ายจะสูงกว่า แต่หอนอกก็ยังเป็นตัวเลือกของนิสิตจำนวนไม่น้อย ด้วยเหตุผลเรื่องความเป็นส่วนตัวและอิสระในการใช้ชีวิต ฟ้า (นามสมมติ) บัณฑิตจุฬาฯ เล่าว่า “เราเลือกอยู่หอนอกตั้งแต่ปีหนึ่ง เพราะไม่ชอบบรรยากาศการอยู่รวมกับเพื่อนหลาย ๆ คนในหอใน รู้สึกว่าได้พื้นที่ส่วนตัวมากกว่า ไม่ต้องลุ้นว่ารูมเมทจะเป็นคนแบบไหน”
ขณะที่มิกซ์ (นามสมมติ) ซึ่งปัจจุบันอยู่หอใน มองว่า เมื่อเปรียบเทียบกับราคากับขนาดของพื้นที่ในห้องที่ต้องอาศัยอยู่แล้วไม่คุ้มค่า “หมื่นห้าได้ห้องเล็กมาก เปิดเข้ามาเจอเตียงกับโต๊ะเลย รู้สึกอึดอัด” และเมื่อถามถึงกฎระเบียบต่าง ๆ ที่ต้องปฏิบัติตาม เธอมองว่า ข้อตกลงที่ต้องปฏิบัติตาม เช่น การรักษาเกรดและคะแนนกิจกรรมไม่ใช่ภาระ แต่เป็นกรอบที่ช่วยให้จัดการชีวิตได้ดีขึ้น “การอยู่กับรูมเมทก็เหมือนเป็นการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับคนอื่น เป็นสีสันชีวิตอีกแบบหนึ่ง” มิกซ์กล่าว
เมื่อค่าเช่า ค่าเดินทาง และเวลาเดินทางถูกนำมาวางไว้ในสมการเดียวกัน จะเห็นว่าการเลือกที่พักแต่ละโซนต่างมีต้นทุนหลายชั้นซ่อนอยู่ การพักหอในอาจเสียค่าเช่าที่ต่ำกว่าและอยู่ใกล้มหาวิทยาลัยมากกว่า แต่มีจำนวนที่รองรับจำกัดและมีเงื่อนไขในการเข้าพัก ขณะที่หอนอกเปิดทางเลือกมากขึ้นทั้งเรื่องพื้นที่ ความเป็นส่วนตัว และทำเล แต่ผู้พักต้องรับผิดชอบค่าเช่าและต้นทุนอื่นที่สูงขึ้น อย่างไรก็ดี เมื่อหันกลับมามองบริบทของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ภายใต้ข้อจำกัดที่ที่ดินรอบมหาวิทยาลัยจำนวนมากเป็นห้างสรรพสินค้า และคอนโดราคาแพง คำถามสำคัญต่อไปนี้จึงไม่ใช่แค่ “หอในหรือหอนอก” แต่คือ มหาวิทยาลัยจะสามารถเพิ่มทางเลือกด้านที่พักที่เข้าถึงได้มากขึ้นอย่างไร และจะสามารถขยายบทบาทในการแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายด้านที่อยู่อาศัยได้มากน้อยเพียงใด ท่ามกลางบริบทที่ค่าเช่า และค่าครองชีพในเมืองใหญ่ยังคงขยับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ขอบคุณข้อมูลจาก
สำนักงานหอพักนิสิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
www.rcuchula.com
โครงการหอพัก U 33
www.chula.ac.th/news/122130/
RentHub
www.renthub.in.th
ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์ (REIC)
สถานการณ์ตลาดที่อยู่อาศัยกรุงเทพฯ–ปริมณฑล ไตรมาส 1 ปี 2569 รายงาน REIC ไตรมาส 1/2569
