คนรุ่นใหม่หันมาฟังเพลงแจ๊สมากขึ้น

เมื่อวันที่ 25 สิงหาคมที่ผ่านมาที่งาน Summer Sonic Bangkok 2024 ศิลปินเเจ๊สโมเดิร์นสาววัยเพียง 25 ปี อย่าง Laufey ผู้พึ่งคว้ารางวัล Grammy ไปในปีนี้ได้มาขึ้นเเสดงในประเทศไทยเป็นครั้งแรก ซึ่งคอนเสิร์ตในครั้งนี้ได้รับการตอบรับ อย่างดีจากเเฟนๆ ชาวไทยโดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ได้โพสต์ภาพลงโซเชียลมีเดีย ไม่ว่าจะเป็น X หรือ TikTok กล่าวชื่นชมการ แสดงสุดประทับใจ จนเจ้าตัวต้องประกาศว่าจะกลับมาทัวร์ที่นี่อีกเเน่นอน 

สถิติการฟังเพลงแจ๊สเพิ่มขึ้น 

ในเดือนพฤษภาคม อัลบั้ม Bewitched ของศิลปินสาว Laufey ที่เพิ่งจะมาเยือนไทยก็ได้พุ่งทะยานบนบิลบอร์ดเป็น อันดับ 1 ในสาขา Independent Album เเละ Jazz music และอยู่ในอันดับ 18 จากการจัดลำดับเเบบรวม นอกจากนี้บน  Spotify ซึ่งเป็นเเอพลิเคชั่นฟังเพลงยอดนิยมได้มีคนกดบันทึกเพลย์ลิสต์เพลงแจ๊สคลาสสิกกว่า 3,979,481 ครั้ง และเพลยลิสต์  Jazz in the background อีก 1,659,174 ครั้ง (ข้อมูลจากวันที่ 19กันยายน 2024) เหตุการ์ณล่าสุด อย่างเมื่อวันที่ 2 กันยายน ที่ผ่านมา คุณจัสติน เฮอร์วิซ นักประพันธ์เพลงเชื้อสายอเมริกัน-ยิว เจ้าของรางวัล BAFTA สาขาเพลงประกอบภาพยนร์ยอดเยี่ยมก็ได้ปล่อยบัตรคอนเสิร์ตแจ๊สที่ประเทศไทยรอบแรก โดยบัตรทั้ง VIP และบัตรปกติขายหมดภายในวันเดียว โดยจะมาเล่น จริงที่มหาลัยมหิดล วันที่ 2 พฤศจิกายนที่จะถึงนี้จากที่ได้กล่าวมาทั้งหมด แสดงให้เห็นถึงจำนวนผู้ฟังที่มากขึ้นในประเภท ดนตรีเเจ๊ส

อะไรกันที่ทำให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจแจ๊ส ทั้งในฐานะผู้ฟังเเละในฐานะของศิลปิน?

เดวิด คูเนียน ภัณฑรักษ์ของพิพิธภัณฑ์ดนตรีที่นิวออรลีนส์ ซึ่งเป็นแหล่งต้นก าเนิดของแจ๊สเคยกล่าวว่า “ดนตรีแจ๊สไม่ เคยเป็นที่นิยมในหมู่คนรุ่นใหม่” เราได้ทำการสัมภาษณ์นักดนตรีแจ๊สวง Sakura Trio ของบาร์ Philtration Bar โดยนักร้องนำ คุณศิรภัสสร พูลสวัสดิ์ อายุ 24 มีความคิดเห็นว่า หลายคนที่ไม่ได้เปิดใจฟังเเจ๊สอาจเพราะถือว่าเป็นดนตรีที่ฟังยาก หากเทียบ กับเพลงเมนสตรีมอย่าง เพลงป๊อบ หรืออาร์แอนด์บีที่มักจะเปิดในห้างสรรพสินค้าจนได้ยินกันเป็นประจำแต่ในปัจจุบัน ดนตรี แจ๊สซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นแนวดนตรีของคนยุคเก่ากำลังกลับมาได้รับความนิยมในหมู่คนรุ่นใหม่มากขึ้น ซึ่งเป็นที่ผลมาจาก โซเชียลมีเดีย แพลตฟอร์มอย่าง YouTube, Instagram, TikTok และ Spotify ที่ได้เปิดพื้นที่ให้ศิลปินแจ๊สรุ่นใหม่ได้แสดงผลงานทำให้ดนตรีแนวนี้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น คุณทินกร ธีระคำศรี มือกีต้าร์ของวงก็ได้กล่าวเสริมว่า เพลงแจ๊สสมัยใหม่ หรือว่า Modern Jazz นั้นมีการปรับให้ฟังง่ายมากขึ้น ด้วยการผสมผสานแนวดนตรีอื่นเข้าไป อย่าง ป๊ อบแจ๊ส หรือว่า การน าดนตรี แจ๊สแบบเก่ามาคัฟเวอร์ให้มีความสมัยใหม่มากขึ้น มีการปรับคอร์ดและความเร็วในการเล่นให้เข้าถึงผู้ชมได้หลากหลาย

“มากค่ะ” เป็นคำแรกที่คุณพิมพ์วนา ละอองผลอายุ 20 กล่าว เธอเป็นหนึ่งในแฟคลลับตัวยงของ Laufey เธอได้บอกกับเราว่า ด้วยความที่เธอเล่นไวโอลินในวงดนตรีในมหาลัย ทำให้เธอคลุกคลีอยู่กับวงการดนตรีอยู่แล้ว แต่แรงกระตุ้นสำคัญที่ทำให้เธอหันเลือกฟังเเจ๊สก็เป็นเพราะตัวศิลปินที่เธอชื่นชอบด้วย คุณคุณานนท์ ดาวสอน ลูกค้าอีกท่านที่ได้บอกกับเราว่า เขาพลาดโอกาสในการกดบัตรคอนเสิร์ตแจ๊สของคุณจัสติน เฮอร์วิซที่เพิ่งปลอยบัตรรอบแรกในวันที่ 2 กันยายนที่ผ่านมาก็ให้ ข้อมูลกับทางเราว่า สื่อสังคม ภาพยนตร์ ดาราทำให้เขารู้จักเพลงเเจ๊สไม่ว่าจะเป็นหนังเรื่อง La La Land ที่บอกเล่าเรื่องราวของนักเปียโนแจ๊ส หรือ The Great Gatsbyที่เรื่องราวเกิดขึ้นในยุคทองของดนตรีแจ๊ส ทุกอย่างมันหล่อหลอมให้เขา อยากเข้าไปศึกษา ไปลองฟังเพลงเเนวนี้มากยิ่งขึ้น

ทัศนคติของคนรุ่นใหม่ต่อเพลงแจ๊ส

ในยุคโลกาภิวัฒน์ที่ทุกอย่างเชื่อมต่อกันทุกมุมโลก โซเชียลมีเดียเข้ามามีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวัน วัฒนธรรม ดนตรีของคนรุ่นใหม่ได้เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา แนวดนตรีที่หาฟังยากด้วยเพราะวิทยุ หรือโทรทัศน์ที่มักจะเปิดเพลงเมนสตรีมก็ได้กลับเข้ามามีพื้นที่ในวงการเพลงอีกครั้ง และหนึ่งในนั้นก็คือเพลงแจ๊สที่เพิ่งจะกลับมาได้รับความนิยมหลังจากหายไป จากกระแสหลักในปี 1920

จากการสัมภาษณ์ความคิดเห็นของกลุ่มคนรุ่นใหม่ พบว่าพวกเขามีทัศนคติที่เปิดกว้างและยอมรับเพลงแจ๊สมากขึ้น คุณชยุตม์ จันทร์เลื่อน ลูกค้าที่เราได้สัมภาษณ์กล่าวว่า เมื่อก่อนเพลงที่นอกกระแสหาฟังยาก ไม่ใช่แค่แจ๊ส แต่พวกเพลงอินดี้ หรือพวกอัลเทอเนทีฟด้วย ด้วยความที่เป็นเด็ก Gen Z เขายังทันยุคที่ศิลปินออกอัลบั้มเป็นแผ่นซีดีอยู่ เขาบอกว่าเพิ่งมารู้จัก เพลงแจ๊สได้ไม่นานผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ต่างๆ “เป็นการค้นพบที่ทำให้เราอยากไปหาฟังต่อ” คือสิ่งที่เขานิยามไว้ ให้กับดนตรีประเภทแจ๊ส คุณพิมวนา ละอองผล อายุ 20ปี ที่เราได้ไปสัมภาษณ์มาก็คิดเห็นในเชิงเดียวกันว่า เธอเองก็เพิ่งเข้าถึงเพลงแจ๊สได้ไม่นาน แม้จะเล่นดนตรีเป็นงานอดิเรกมาตั้งแต่เด็ก แต่การเรียนการสอนดนตรีส่วนมากก็ยังคงจำกัดอยู่ที่คลาสสิก กับป๊อปเป็นส่วนใหญ่

ความหลากหลายขอแจ๊สท าให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้มากขึ้น

เพราะแจ๊สคือการเล่นไปตามอารมณ์ ไม่ได้มีกฎในการเล่นตายตัวทำให้เเยกประเภทย่อยได้หลากหลาย เช่น gypsy jazz ที่เป็นแจ๊สแบบฝรั่งเศสที่จะใช้กีต้าร์ คลาริเน็ต และไวโอลินเล่นเป็นหลัก หรือว่า bossa nova ที่มีต้นกำเนิดมาจากประเทศบราซิลที่มีกลิ่นอายของความเป็นแจ๊สชิลๆ ต่างกับ bebop jazz ที่คุณศิรภัสสร พูลสวัสดิ์ นักร้องของวง Sakura trioได้ บอกกับเราว่า มีความซับซ้อนมากกว่า ต้องใช้วงใหญ่ในการเล่น และมีจังหวะการเดินทำนองที่เร็ว นอกจากนี้ยังมีการปรับเพลงป๊อปให้มาเป็นเพลงแจ๊ส หรือเอาเพลงไทยลูกกรุง อย่างใจรัก มาปรับคอร์ดและแต่งเติมความเป็นแจ๊สลงไป ทำให้คนฟัง คุ้นหู แล้วเริ่มลองเปิดใจฟัง

โดยดนตรีแจ๊สเล่นสดของร้าน Philtration bar จะมีดนตรีสดทุกวันพฤหัสบดี ศุกร์ และเสาร์ ในวันอื่นจะเป็นการเปิดเเผ่น คุณ ชาคริตส์ ลอแท ได้บอกกับเราว่า วันพฤหัสบดีจะเป็นวันที่คนมาเยอะ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ เพราะว่าจะมีการเล่นเพลงประกอบภาพยนตร์แบบเเจ๊ส และเพลงดิสนี่ย์ อย่างเพลง So This Is Love ที่เป็นเพลงสุดไอคอนิคจากการ์ตูนเรื่องซินเดอเรลล่า หรือจะ เป็นการแสดงแจ๊สแบบนิวออร์ลีนส์ จากเรื่อง Princess And The Frog และนี่ก็เป็นหนึ่งในเหตุผลที่คุณพิมวนา ละอองผลที่เป็น ลูกค้าของร้าน ผู้ซึ่งเป็นเเฟนคลับของบริษัทอนิเมชั่นฟอร์มยักษ์นี้เลือกที่จะมาบาร์ในวันพฤหัสบดีเสียส่วนใหญ่ ในส่วนของวัน ศุกร์ที่วง Sakura Trioจะมาเล่น คุณประยุทธ์ เกษรบอกว่าแนวเพลงของวงเขาจะเป็น Bossa nova ฟังเพลินๆ มีการเล่นเพลง ตามที่ผู้ชมขอบ้าง ซึ่งคนรุ่นใหม่ก็มักจะขอเพลงที่ดังๆ ในโลกอินเตอร์เน็ต เช่น L.O.V.E ของ Nat King Coleแล้วก็มีบางส่วนที่ ขอเพลง Can’t Take My Eyes Off You ที่หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นเพลงแจ๊ส แต่ความจริงแล้วคือเพลงป๊อบยุค 1960

นักดนตรีรุ่นใหม่กับเพลงแจ๊ส

From The Start (ตั้งแต่เริ่ม)

-เพลงโดย Laufey-

แนวเพลงแจ๊สยังคงไม่ใช่สิ่งที่นักดนตรีเลือกเรียนมาก เนื่องจากสถานที่เล่นอาจไม่ได้มีมากเท่ากับการแสดงสดแบบ ดนตรีสากล เพราะบาร์หลายแห่งก็เลือกที่จะเปิดเเผ่นเพลงแจ๊สที่ประหยัดค่าใช้จ่ายมากกว่า การจ้างนักดนตรี คุณศิรภัสสร พูล สวัสดิ์ นักร้องสาวรุ่นใหม่วัย 24ปีที่จบจากมหาลัยมหิดล สาขา voice jazz ได้ให้ข้อมูลกับเรา เธอยังได้พูดเพิ่มเติมอีกว่า รายได้ ในแต่ละเดือนก็ไม่เท่ากัน เพราะการแแสดงก็ขึ้นอยู่กับทางร้านด้วยที่จะพิจารณาจากจำนวนลูกค้าที่เข้ามาฟัง นักดนตรีหลาย รายจึงต้องมีการรับงานเสริมแบบอื่นเช่น การสอนพิเศษ ซึ่งตัวเธอเองก็ได้เริ่มสอนตั้งแต่อายุ15 เธอบอกว่า ค่าใช้จ่ายในการ เรียนดุริยางคศิลป์ ค่อนข้างสูงเธอเลยต้องเเบ่งเบาภาระครอบครัวด้วย นอกจากนี้นักร้องสาวยังบอกเล่าถึงประสบการณ์ของเธอระหว่างเรียน เธอบอกว่าด้วยการเรียนการสอนที่เน้นการปฏิบัติจริง ให้ลองลงมือทำเองทุกอย่างตั้งแต่การออกแบบการ แสดง รวมไปถึงการหาสปอนเซอร์สอนให้เธอรู้สึกโตขึ้นเร็วกว่าคนอื่น

My Favourite Things (สิ่งที่ฉันชอบ)

-เพลงโดย John Coltrane-

สิ่งที่นักดนตรีกลุ่มนี้ชอบเกี่ยวกับแจ๊ส หลังจากที่อยู่ในแวดวงดนตรีมานาน สำหรับคุณทินกร ธีระคำศรี มือกีต้าร์ของวงที่ได้เรียนเอกกีต้าร์เเจ๊สมาโดยเฉพาะ เขาเริ่มชอบเเจ๊สเพราะมีอาจารย์ที่มหาลัยของเขาเป็นแรงบันดาลใจ เขาชอบความท้าทายในการเล่น ความคาดเดาไม่ได้ในเเต่ละครั้งในการเล่นเป็นสิ่งที่ทำให้เขารู้สึกตื่นเต้นที่ได้ออกไปเเสดง ในขณะที่นักร้องนำ เธอได้บอกเล่าว่า ถึงแม้จะรู้สึกว่ายากกว่าที่คิดเยอะ หากเทียบกับการร้องแบบ theatre ที่เธอคุ้นเคยแต่เธอชอบที่ จะลองอะไรหลายๆ แนว ถึงแม้ส่วนตัวเธอจะไม่ได้ชอบเพลงเร็ว หรือเพลงที่ใช้เครื่องดนตรีเยอะอย่าง big band jazz เพราะเพลงที่เธอฟังส่วนใหญ่จะเป็น Ballad หรือ Bossa Nova เป็นหลัก

เสน่ห์ของดนตรีแจ๊ส

“การด้นสด คือเสน่ห์ของแจ๊ส” ประยุทธ์ เกษร นักดนตรีดับเบิ้ลเบสที่เน้นย้ำว่า เครื่องดนตรีของเขาอย่างดับเบิ้ล เบสไม่ใช่เชลโล่ เนื่องจากถูกเข้าใจผิดบ่อยครั้ง เขาอธิบายว่า การเล่นในแต่ละครั้งจะไม่เหมือนกับที่เล่นมาครั้งก่อน และนั่นคือ เสน่ห์ของแจ๊ส การที่นักดนตรีในวงจะต้องมีความเป็นหนึ่งเดียว มีความเชื่อใจกัน เพราะดนตรีแจ๊สไม่ได้มีโน้ตที่ตายตัวเหมือนกับดนตรีคลาสสิค ดังนั้น สิ่งที่ผู้ฟังจะได้ฟังคืออะไรที่แปลกใหม่ ที่อยู่ภายใต้ความคุ้นเคยเดิมๆในเวลาเดียวกัน คุณ ชาคริตส์ ลอแท บาร์เทนเดอร์ของร้านก็ได้เสนอว่า ความสบายๆ และทำนองเรื่อยๆ คือเสน่ห์ขอแจ๊สสำหรับคนที่มาที่บาร์ส่วน ใหญ่ เพราะคนที่มาที่ร้านมีทั้งเด็กมหาลัย คนวัยทำงาน พวกเขาเลือกมาทีบาร์แทนการไปคลับก็เพราะว่าอยากได้ที่ดื่มสังสรรค์สบายๆ ดนตรีไม่หนักแจ๊สจึงตอบโจทย์ เพราะทางร้าน Philtration แนวดนตรีที่เล่นจะเป็นแจ๊สแบบ Bossa Nova ที่มา จากสไตล์การเล่นเเบบบราซิล ทำนองจะไม่ได้เหมือนแจ๊สเต็มวง อย่างพวก swing jazz ซึ่งสิ่งนี้ก็ไปสอดคล้องกับสิ่งที่คุณณธิ กาญจน์ เนียมประเสริฐ ลูกค้าของที่ร้านได้บอกเล่าว่า เธอมักจะมาที่นี่ เพราะดนตรีฟังสบายๆ และศิลปินเกาหลีคนโปรดของ เธอก็ชอบฟังเพลงเเจ๊สด้วยก็เลยส่งเสริมให้เธอชอบเพลงแนวนี้มากขึ้น

โดย ลินิน หงสกุล
2024